ในการเดินเทรลต่างประเทศในหลายๆที่ มักจะมีบริการทัวร์ที่ขนสัมภาระของเราไปรอไว้ที่ปลายทาง หรืออาจจะมีลูกหาบขนของไปให้ หรือบางที่เราก็พักที่โฮมสเตย์หรือบังกาโลที่มีเครื่องนอนและอาหารไว้บริการ ทำให้เพื่อนๆหลายๆคนแทบจะเดินกันตัวเปล่า รู้สึกว่าไม่มีความจำเป็นต้องแบกอะไรติดตัวให้หนัก

สองคนที่ผมรู้จักนี้ก็เช่นกัน เขาไปกับทัวร์ที่มีลูกหาบ แต่เกิดเหตุว่าคนหนึ่งได้รับบาดเจ็บทำให้เดินช้ากว่าขบวน จนถึงต้องหยุดเดิน ในขณะที่ไกด์รีบพาคนอื่นในคณะเดินไปเพื่อให้ที่หมายที่ค่อนข้างไกล ทั้งสองคนไม่มีอุปกรณ์กันหนาวที่เพียงพอ ไม่มีน้ำ ไม่มีอาหาร ไม่มีเต็นท์ อะไรติดตัวเลย และเสียชีวิตอยู่ที่นั่น

เราสามารถจัดของที่จำเป็นและควรมีติดตัวไปได้ในเป้ขนาดเล็ก ไม่ถึง 20 ลิตรและน้ำหนักไม่เกิน 4 กิโลกรัม ที่ใครๆก็แบกติดตัวได้โดยไม่เป็นภาระ ผมแยกของที่จำเป็นออกเป็นกลุ่มๆตามนี้ครับ

1. อุปกรณ์ช่วยเดิน รองเท้า, ไม้เท้า, เป้
2. อุปกรณ์ที่ได้ใช้แน่ระหว่างเดิน กันหนาว กันฝน น้ำ ขนม
3. อุปกรณ์ฉุกเฉินเมื่อไม่เป็นไปตามแผน
• Food Water Shelter Fire
• มีดไฟแช็คไฟฉาย
• ยาและอุปกรณ์ปฐมพยาบาล

1) อุปกรณ์ช่วยเดิน รองเท้า, ไม้เท้า, เป้

อุปกรณ์ที่ดีจะช่วยให้เราเดินไปถึงที่หมาย หลีกเลี่ยงการเดินไม่ทันกลุ่ม หรือมืดกลางทาง และลดโอกาสการบาดเจ็บ

รองเท้า hiking ดีๆสักคู่ จะช่วยป้องกันเท้าเราจากการบาดเจ็บ เพราะการออกแบบให้ห่อหุ้มหากเราไปเตะของแข็งๆ พื้นที่แข็งแรงและซับแรงช่วยลดการกดของหินตะปุ่มตะป่ำไปที่ฝ่าเท้า รูปทรงหุ้มข้อช่วยป้องการการบาดเจ็บของข้อเท้า

ลองดู VDO แนะนำรองเท้าเดินป่าได้ที่นี่ครับ

ไม้เท้าเดินป่าช่วยลดการเหนื่อยล้าได้มาก หากใช้ถูกวิธี มันจะทำให้เราเดินได้เร็วขึ้น ไกลขึ้นและเหนื่อยน้อยลง

มนุษย์เราเป็นสัตว์ไม่กี่ชนิดที่เดิน 2 เท้าตลอดเวลา ทุกครั้งที่เราก้าวเท้า ขาข้างที่รับน้ำหนักอยู่กับพื้นจะต้องทำงานหนักมากเพื่อทรงตัว อันนี้จะหนักขึ้นไปอีกถ้าเราเดินอยู่บนทางไม่เรียบ หรือแบกของหนัก ไม้เท้าจะทำหน้าที่เหมือนขาอีกคู่หนึ่งที่ทำให้เราใช้กล้ามเนี้อน้อยลงมาก

ลองดู VDO แนะนำการใช้ไม้เท้าเดินป่าให้ถูกต้องได้ที่นี่ครับ

เราต้องมีเป้ดีๆไว้ใส่ของจำเป็นติดตัวสักใบ เป้ไม่ต้องใหญ่โต ของทั้งหมดที่แนะนำนี้สามารถใส่ในเป้ขนาด 18-20 ลิตรได้อย่างสบายๆ น้ำหนักรวมก็ไม่เกิน 4 กิโลกรัม เป้อาจจะไม่ต้องมีระบบหลังดีๆแบบที่เราใช้แบกของเองทั้งหมดซึ่งต้องรับน้ำหนักได้ 15-20 กิโลกรัม แต่ก็ควรจะใช้เป้คุณภาพดีที่จะไม่ไปขาดหรือซิปแตกกลางทาง

เป้ Gregory Nano เป็นเป้ขนาดกำลังเหมาะราคาไม่แพง

2) อุปกรณ์ที่ได้ใช้แน่ระหว่างเดิน

อย่างน้อยที่สุด เราควรมีน้ำ ขนม และเสื้อกันฝนกันหนาวติดตัว

น้ำเป็นของจำเป็นมาก ถ้าคุณขาดน้ำแค่ไม่กี่ชั่วโมงคุณจะเดินไม่ไหว ถ้าอยู่บนพื้นที่สูง การขาดน้ำจะทำให้มีโอกาสเป็น Alutitude Sickness ง่ายขึ้นและอาหารรุนแรงขึ้น

ควรหาขวดน้ำคุณภาพดีที่ใช้ซ้ำได้ไว้ติดตัว หลีกเลี่ยงขวดน้ำแบบใช้แล้วทิ้งซึ่งนอกจากจะเป็นขยะแล้วยังไม่แข็งแรงเมื่อใช้ซ้ำอีกด้วย ขวดน้ำดีๆจะทำด้วยพลาสติกที่แข็งแรงปราศจากสารก่อมะเร็ง หรือถ้าจะให้ดีไปกว่านั้นคือเลือกใช้ขวดโลหะน้ำหนักเบาจะมีประโยชน์หลากหลายมาก

ผงเกลือแร่เป็นของที่ต้องมีติดตัว ถ้าเราเสียเหงื่อ อ่อนเพลีย อาจจะหมดแรงเดิน อาจจะเป็นตะคริว การผสมเกลือแร่ในน้ำดื่มเป็นระยะๆ ช่วยป้องกันได้

Energy Bar และขนมหวาน หากเราเดินไกล หมดแรง ต้องเติมพลังงานอย่างรวดเร็ว Energy Bar หรือขนมหวานจะช่วยให้เรามีแรงเดินต่อไปได้

อากาศแปรปรวนเกิดขึ้นได้เสมอแม้วันกลางฤดูร้อนที่พยากรณ์บอกว่าแดดจ้า เราก็อาจจะเจอฝน เจอพายุลูกเห็บก็เคยโดนมาแล้ว

เสื้อผ้ากันหนาวที่เหมาะกับการเดินเทรล คือการแต่งตัวเป็นชั้นๆ มีเสื้อกันฝนกันลมด้านนอก และชั้นให้ความอบอุ่นเช่นเสื้อ Fleece, เสื้อบุใยสังเคราะห์ หรือที่เล็กที่สุดเบาที่สุดก็เสื้อขนห่าน

การแต่งตัวเป็นชั้นๆนี้จะช่วยให้เราปรับการแต่งตัวให้เข้ากับสภาพอากาศได้หลากหลายกว่าเสื้อหนาๆตัวเดียวมาก โดยเฉพาะช่วง Summer ที่ไม่ได้หนาวจัด ถ้าอากาศไม่หนาวแต่ฝนตก หรือลมแรง ก็ใส่เฉพาะชั้นนอก ถ้าหนาวแต่ไม่มีลมไม่มีฝนก็ใส่แต่ชั้นที่ทำความอุ่น ถ้าทั้งหนาวทั้งลมทั้งฝนก็ใส่ซ้อนกัน

ลองดูบทความการแต่งตัวเป็น Layer ได้ที่นี่ครับ

3) อุปกรณ์ฉุกเฉินเมื่อไม่เป็นไปตามแผน

เหตุการณ์ที่เหนือความคาดหมายเกิดขึ้นได้เสมอในธรรมชาติ อาจจะมีน้ำป่าขวางทาง พายุอาจจะเข้า หรือคุณอาจจะพลัดหลงจากกลุ่ม ฯลฯ

มันอาจจะหมายความว่าคุณอาจจะต้องใช้เวลาอยู่ข้างนอกนานกว่าที่วางแผนไว้ โดยที่ไม่มีสัมภาระหลักที่ฝากไปกับลูกหาบ หรือส่งไปรอข้างหน้า

ในเหตุการณ์แบบนี้ ผมเอาหลักการคิดจากสองแหล่งมาประยุกต์รวมกันครับ

ผู้เชี่ยวชาญเรื่องการเอาตัวรอด (Survival) ของฝรั่งจะพูดถึง 4 อย่างคือ Food, Water, Shelter, Fire (อาหาร, น้ำ, ที่พัก,ไฟ) และพ่อผมที่เป็นคนบ้านนอกใช้ชีวิตกับป่าดงเที่ยวป่ากับพรานมาตั้งแต่เด็กจะสอนว่า เข้าป่าต้องมี 3 อย่างคือ มีด, ไฟแช็ค และไฟฉาย

ถ้าเราพลัดหลงจากกลุ่ม หรือต้องการเรียกให้คนมาช่วย สิ่งที่ดีที่สุดที่ควรมีติดตัวคือนกหวีดดังๆครับ เสียงนกหวีดจะดังแหลมและเดินทางไปได้ไกลกว่าเสียงตะโกนมาก และมันแปลกแยกจากเสียงอื่นๆในป่าทำให้คนสามารถแยกออกได้ง่าย

Windstorm เคลมว่านกหวีดของเขาส่งเสียงดังที่สุดในโลก

เรื่องต่อมาคืออาหาร เราควรมีอาหารที่น้ำหนักเบาปรุงง่ายๆให้พลังงานติดเป้ไว้สัก 1-2 มื้อ อาหารที่เบาที่สุด อายุการเก็บยาวนาน และปรุงง่ายที่สุดคืออาหาร Freeze Dry

Freeze Dry คือการถนอมอาหารด้วยการทำให้เย็นจัดแล้วระเหิดน้ำออกทำให้ได้อาหารที่เบามาก เก็บได้นานหลายปี และคืนสภาพง่ายเพียงเทน้ำร้อนใส่ก็ได้รสชาติและคุณค่าอาหารคืนมาเกือบเหมือนเดิม

ในบ้านเราพอมีบ้าง แต่ในต่างประเทศหาซื้อได้ง่ายกว่า

มีอาหารแล้ว เราก็ควรมีเตาแก๊สและหม้อเล็กๆติดตัวไว้สักชุด ทำให้เราสามารถต้มน้ำร้อนทำอาหาร ต้มกาแฟ ชงเครื่องดื่มร้อนๆกินแก้หนาวได้ และหากอากาศหนาวจัดเราก็สามารถต้มน้ำใส่ในขวดน้ำแทน Heater ได้อีกด้วย

น้ำที่เราใส่ขวดมาอาจจะ ไม่เกินหนึ่งลิตรเพียงพอสำหรับการเดิน แต่ถ้าเราต้องอยู่ข้างนอกนานกว่านั้น เครื่องกรองน้ำจะช่วยให้เราเอาน้ำจากธรรมชาติมาดื่มได้อย่างปลอดภัย

เครื่องกรองน้ำที่ดีจะช่วยกรองฝุ่นตะกอน, แบคทีเรีย, โปรโตซัว และไข่พยาธิได้ ทำให้เรามีน้ำสะอาดดื่มได้ เรื่องนี้สำคัญมากครับ ถ้าหลงทางแล้วป่วยอีกนี้ลำบากแน่ ปลอดภัยไว้ก่อนครับ

เรื่องกรองน้ำ Frontier ของ Aquamira เป็นเครื่องกรองน้ำฉุกเฉินแบบใช้แล้วทิ้ง ราคาไม่แพงน้ำหนักเบามาก ควรมีติดเป้ไว้

แต่ถ้าต้องการของที่ใช้ได้จริงจัง ใช้งานได้ตลอดปลอดภัยแน่ๆ ก็อันนี้ครับ Quick Draw จาก Platypus ขนาดเล็กมาก น้ำหนักเบามาก

ที่พัก (Shelter) ที่พักหลบลม หลบฝน อย่างง่ายที่สุดเล็กที่สุดก็คือผ้าห่มฉุกเฉิน ที่ลักษณะเป็นเหมือนแผ่นพรอย ที่กันน้ำได้ และช่วยกักเก็บความร้อนจากร่างกายสร้างความอบอุ่นได้

ถ้าจะให้ดีไปกว่านั้น ก็คือผ้าทาร์ปน้ำหนักเบาเก็บเล็กที่ติดเป้ไว้ได้ เราสามารถเอามันมากางเป็นหลังคา โดยผูกกับต้นไม้หรือประกอบกับไม้เท้าเดินป่าก็ได้

Nordisk Voss 5 ULW มีน้ำหนักแค่ 170 กรัมพกติดตัวได้ไม่เป็นภาระ

ไฟ การก่อไฟให้ติดมีความสำคัญมาก มันจะให้ความอบอุ่น ให้แสงสว่าง ใช้ทำอาหารได้ และที่สำคัญที่สุดมันจะช่วยเราจัดการกับความกลัวในกลางคืนที่มืดมิด

ตรงนี้ก็จะมาเข้าเรื่องมีด ไฟแช็ค ไฟฉาย ของพ่อผม

มีดสักเล่ม ช่วยอะไรเราได้มากมาย มันอาจจะใช้ตัดไม้ถากไม้มาเป็นเชื้อไฟ ตัดเชือกมาผูกทำหลังคา ทำอาหาร ฯลฯ

มีดที่ผมพกติดไว้สำรอง มักจะเป็นมีกพับ เพราะมันมีขนาดกระทัดรัด และพกใส่กระเป๋าทิ้งไว้ได้อย่างปลอดภัย

อย่าง Opinel Outdoor No.8 นี่เหมาะมาก เพราะมันมีขนาดเล็กน้ำหนักเบา ใบมีดเป็นสแตนเลสทนความชื้นหกันสนิม เป็นใบมีดกึ่งหยักที่คมมากใช้ตัดของเหนียวๆอย่างเชือกหรือ Seat Belt ได้ดี มีระบบล็อคง่ายที่แข็งแรงมาก ทนทานมาก ไม่มีกลไกอะไรซับซ้อน ทิ้งไว้ลืมๆในกระเป๋าสักสิบปีก็ยังหยิบมาใช้ได้

ผมจะไม่พกไฟแช็คแบบที่มีขายกันทั่วไป หรือถ้าจะพกก็ต้องมีอย่างอื่นสำรอง เพราะไฟแช็คแบบนี้โดนความชื้นนิดเดียวก็จุดไม่ติดแล้ว

แท่งจุดไฟแม็กนีเซียม หรือที่เรียกว่า Ferro Rod เป็นอุปกรณ์ที่สร้างประกายไฟความร้อนสูงมากที่ไว้ใจได้เสมอ มันจุดติดแม้จะเปียกน้ำ แต่เมื่อเราสร้างประกายไฟได้แล้วเราก็ควรมีเชื้อไฟที่ดีให้ไฟลุกไหม้ก่อนที่จะหาเชื้อเพลิงธรรมชาติเช่นเศษไม้หรือใบไม้แห้งมาใส่เติมให้ติด

สิ่งที่จุดไฟติดง่ายให้ไฟแรงและทำง่ายควรมีติดตัวไว้คือสำลีชุบวาสลีนแล้วใส่ไว้ในซองกันน้ำ

ไฟฉายเล็กๆสักอันจะช่วยคุณได้มากหากต้องอยู่ถึงเวลากลางคืน ไฟฉายเดี๋ยวนี้พัฒนาไปมาก อันเล็กๆก็สามารถให้แสงที่สว่างมากและเปิดได้นานหลายชั่วโมง

ถ้าจะให้ดีขึ้นไปอีกก็อาจจะพกไฟฉายคาดหัวซึ่งจะใช้สะดวกเพราะมันจะทำให้มือทั้งสองข้างของคุณว่างที่จะทำกิจกรรมอื่นๆได้ถนัด

สิ่งสำคัญที่สุดอีกอย่างที่จะต้องมีติดตัวไว้คือชุดปฐมพยาบาลและยาประจำตัวต่างๆ

ของทุกอย่างที่ต้องการให้แห้ง เช่นเสื้อหนาว, กระเป๋ายา ฯ ควรเก็บไว้ในถุงกันน้ำแล้วจึงใส่ในเป้อีกที

ของทั้งหมดที่ว่ามานี้สามารถจัดใส่เป้เล็กๆขนาด 18-20 ลิตรได้สบาย และมีน้ำหนักไม่เกิน 4 กิโลกรัม ซึ่งเป็นน้ำหนักที่เราแบกได้สบายๆไม่เป็นภาระมากนัก

การมีของเหล่านี้ติดตัวไว้จะช่วยให้คุณออกไปเดินเทรลได้อย่างสนุก สบายขึ้น และทำให้คุณพร้อมที่จะรับมือกับเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิดได้ครับ

มีแล้วไม่ได้ใช้ ดีกว่าจำเป็นต้องใช้แล้วไม่มีครับ